THOREAU HENRY DAVID Życie bez zasad. Eseje

Tom zawiera eseje :

Walden (wyjątki z tekstu)

Obywatelskie nieposłuszeństwo

Życie bez zasad

Przylądek Cod (Hodowca ostryg z Welfleet)

Ostatnie dni Johna Browna

Bibliografia.

W „Obywatelskim nieposłuszeństwie” (1849) Thoreau formułuje jedno z najważniejszych zdań amerykańskiej myśli politycznej: jednostka ma moralny obowiązek odmówić współudziału w niesprawiedliwości, nawet jeśli oznacza to konflikt z prawem. Esej wyrasta z jego własnego doświadczenia — odmowy płacenia podatku, który wspierał wojnę z Meksykiem i system niewolnictwa. Thoreau pokazuje, że prawdziwa wolność nie polega na biernym podporządkowaniu się państwu, lecz na odwadze działania zgodnie z własną etyką, nawet gdy jest to gest samotny.

W „Życiu bez zasad” (1863) Thoreau idzie w inną stronę: to krytyka świata, który zatracił zdolność życia w zgodzie z naturą i własnym wewnętrznym rytmem. Esej jest atakiem na „handel życiem”, na pogoń za zyskiem, pracą pozbawioną sensu, hałas miasta, który tłumi myślenie. Thoreau broni idei pracy twórczej, skupionej, wolnej od przymusu ekonomicznego. Broni życia, w którym człowiek nie sprzedaje swojej uwagi i czasu, lecz używa ich do rozwijania siebie.

Oba teksty łączy jedno: przekonanie, że autentyczność jest wartością wyższą niż konformizm, a wolność zaczyna się od odmowy uczestnictwa w tym, co niszczy człowieka — czy jest to niesprawiedliwe państwo, czy bezmyślny rytm kapitalistycznej codzienności.

Henry David Thoreau (1817-1862) - był amerykańskim pisarzem, poetą, filozofem i jednym z najważniejszych przedstawicieli transcendentalizmu. Urodził się w Concord w stanie Massachusetts i tam spędził niemal całe życie. Studiował na Harvardzie, choć już wtedy wyróżniał się niezależnością myślenia i niechęcią do konwencji.

Znany jest przede wszystkim z Walden, zapisu swojego eksperymentu prostego życia w naturze, oraz z eseju Civil Disobedience, w którym broni prawa jednostki do sprzeciwu wobec niesprawiedliwego państwa. Jego twórczość łączy obserwację przyrody, refleksję moralną i krytykę społecznych instytucji.

Walden Thoreau to zapis jego dwuletniego eksperymentu życia w samotności nad stawem Walden w Massachusetts. Autor wycofuje się z cywilizacji, by sprawdzić, jak wygląda egzystencja oparta na prostocie, samowystarczalności i uważnej obserwacji natury. Podkreśla, że ludzie komplikują swoje życie niepotrzebną pracą i konsumpcją, podczas gdy prawdziwa wolność rodzi się z redukcji potrzeb i świadomego wyboru własnej drogi. Książka jest jednocześnie filozoficznym manifestem, dziennikiem z życia w lesie i krytyką społecznych konwenansów.

Thoreau był także aktywistą — sprzeciwiał się niewolnictwu, wspierał ruch abolicjonistyczny i praktykował obywatelskie nieposłuszeństwo, za co trafił nawet do więzienia. Zmarł w 1862 roku w swoim rodzinnym Concord, pozostawiając po sobie dzieło, które do dziś inspiruje zwolenników wolności, ekologii i niezależnego myślenia.