WITKIEWICZ STANISŁAW IGNACY Teatr i inne pisma o teatrze

Wydanie krytyczne ze wstępem Jana Błońskiego.

Stanisław Ignacy Witkiewicz, pseud. Witkacy (1885-1939) - twórca o niezwykłej gamie zainteresowań i talentów malarz , pisarz (kilka powieści , m.in. "Nienasycenie", "Jedyne wyjście", dramaty jak "Szewcy", "W małym dworku") fotografik, teoretyk teatru i wreszcie filozof. I to oryginalny, nawiązujący do monadologii Leibniza, ale nadający jej zupełnie nowego charakteru. Za swoje główne dzieło filozoficzne uważał, opublikowany w 1935 roku traktat "Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie istnienia". Leibnizowskie monady zastępuje Witkacy IP (Istnieniami Poszczególnymi - najprościej mówiąc cielesnymi, biologicznymi osobami, ale z ważnym elementem psychiczności; dzięki temu w IP jednoczy się duch-psychika z materią-ciałem),które otacza właśnie tajemnica istnienia, którą jest jedność w wielości i nieskończoność jego tak w małości, jak w wielkości, przy jednoczesnej konieczności ograniczoności każdego Istnienia Poszczególnego. Tajemnicą Istnienia jest zatem fakt, że człowiek pozostaje jednością mimo wielości jakości, które go konstytuują. Zaś zrozumienie struktury świata zbudowanego z Istnień Poszczególnych jest- zdaniem Witkacego - naczelnym zadaniem filozofii.

(cyt. za lubimyczytac.pl)

Teatr i inne pisma o teatrze Stanisława Ignacego Witkiewicza to obszerny tom, który gromadzi całość jego refleksji o teatrze – zarówno książkę Teatr z 1923 roku, jak i wszystkie późniejsze teksty teoretyczne oraz polemiczne z lat 1919–1939. To kluczowy zapis jego myślenia o sztuce scenicznej, w którym najważniejszą rolę odgrywa koncepcja Czystej Formy. Witkacy traktuje teatr jako autonomiczne dzieło sztuki, wolne od naturalizmu, psychologizmu i życiowej logiki, a oparte na kompozycji formalnych elementów, które mają oddziaływać na widza poprzez czyste, metafizyczne wrażenie.

Główne idee zawarte w książce :

Czysta Forma jako fundament teatru – dzieło ma działać poprzez układ form, nie poprzez realistyczną treść czy psychologię postaci.

Krytyka współczesnego mu teatru – Witkacy sprzeciwia się naturalizmowi i „rykom namiętności”, które uważa za zubożenie sztuki.

Rola twórców scenicznych – reżyser, aktor i scenograf mają współtworzyć autonomiczną strukturę formalną, a nie imitować rzeczywistość.

Polemiki i komentarze – tom zawiera również teksty polemiczne, m.in. . z Karolem Irzykowskim, oraz rozważania o relacji formy i treści.

To jedno z najważniejszych źródeł do zrozumienia teatralnej teorii Witkacego i jego radykalnego projektu estetycznego. Tom pokazuje, jak konsekwentnie budował własną wizję teatru – intelektualną, formalną, antyrealistyczną – która do dziś inspiruje reżyserów i badaczy.