| Autor | STRYJEŃSKA ZOFIA |
|---|---|
| Materiał | litografia barwna na papierze |
| Rok | 1917 |
| Seria | Bożki słowiańskie |
| Stan zachowania | bardzo dobry |
| Sygnatura | odręcznie ołówkiem - Z. Stryjeńska |
Zofia Stryjeńska, Łada, litografia z cyklu Bożki słowiańskie, 1917
Porównanie pierwotnej Łady z 1917 roku do rzymskiej bogini Diany (lub greckiej Artemidy) jest w pełni uzasadnione, zarówno pod kątem atrybutów, jak i ikonografii.
Zofia Stryjeńska, tworząc swój własny, zmitologizowany „polski Olimp”, celowo szukała dla rodzimych bóstw uniwersalnych, klasycznych odpowiedników, które były zakorzenione w kulturze europejskiej. Projektując wizerunek Łady z 1917 roku, artystka wyposażyła ją w elementy, które wprost odsyłają do antycznego wyobrażenia Diany.
Takie zestawienie ma też silne podłoże historyczne. Jan Długosz w swoich kronikach wprost porównywał bóstwa słowiańskie do rzymskich (uznając wprawdzie męskie bóstwo Łado za odpowiednika Marsa). Stryjeńska, dokonując feminizacji tej postaci, intuicyjnie przesunęła te akcenty. Zamiast krwawego bóstwa wojny, stworzyła pełną wdzięku, dumną władczynię kniei i zwierzyny, czyli słowiańską wersję Diany.
Projekt z 1917 roku jest unikalny, ponieważ nie wszedł w skład pierwszej oficjalnej teki „Bożki słowiańskie” wydanej w 1918 roku. Zofia Stryjeńska zdecydowała się wtedy zastąpić ten wizerunek nową, zmienioną wersją o imieniu Dziedzilia (bogini wiosny i płodności). Dziedzilia zachowała motyw karmienia sarenki, jednak została przedstawiona bez łuku, w zupełnie innej, bardziej zwiewnej sukni w roślinne wzory i w deszczu spadających kwiatów.